Yıllık gelir vergisi nedir ve nasıl hesaplanır?
Yıllık gelir vergisi, gerçek kişilerin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden, izleyen yıl verilen beyanname ile hesaplanan dolaysız bir vergidir. Bu hesaplayıcı ücret dışı kazançları (serbest meslek kazancı, kira/gayrimenkul sermaye iradı, ticari kazanç, zirai kazanç, menkul sermaye iradı) hedefler. Yasal dayanak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesindeki artan oranlı tarifedir.
Hesaplama üç adımda ilerler. Önce vergi matrahı bulunur: Matrah = Brüt Gelir − Belgelenebilir Gider ve İndirimler. Mesleki giderler, bireysel emeklilik (BES) ve sigorta primleri gibi kalemler indirilebilir. İkinci adımda matraha 2026 artan oranlı tarife uygulanır; tarife dilim dilim ilerlediği için her dilime yalnızca o dilime düşen kısım için ilgili oran uygulanır. Son adımda yıl içinde kesilen stopaj hesaplanan vergiden mahsup edilir; stopaj vergiden fazlaysa fark iade edilir.
2026 ücret dışı tarifede ilk 190.000 ₺ için %15, sonraki dilimler için sırasıyla %20, %27, %35 ve 5.300.000 ₺ üzeri için %40 oran uygulanır. Tahakkuk eden vergi iki eşit taksitte, Mart ve Temmuz aylarında ödenir.
Örnek hesaplama
500.000,00 ₺ brüt gelir, 50.000,00 ₺ gider
Vergi matrahı = 500.000,00 − 50.000,00 = 450.000,00 ₺
Matrah %27 dilimine (400.000 – 1.000.000 ₺) girer.
Vergi = 70.500,00 + (450.000,00 − 400.000,00) × 0,27
Vergi = 70.500,00 + 13.500,00 = 84.000,00 ₺
Stopaj yoksa: Mart taksiti 42.000,00 ₺ · Temmuz taksiti 42.000,00 ₺
2026 gelir vergisi dilimleri (ücret dışı)
| Matrah dilimi | Oran | Alt dilim vergisi |
|---|---|---|
| 0 – 190.000 ₺ | %15 | 0,00 ₺ |
| 190.000 – 400.000 ₺ | %20 | 28.500,00 ₺ |
| 400.000 – 1.000.000 ₺ | %27 | 70.500,00 ₺ |
| 1.000.000 – 5.300.000 ₺ | %35 | 232.500,00 ₺ |
| 5.300.000 ₺ üzeri | %40 | 1.737.500,00 ₺ |
"Alt dilim vergisi" sütunu, o dilimin alt sınırına kadar birikmiş vergiyi gösterir; dilim içindeki kısma yalnızca o dilimin oranı uygulanır. Tarife GVK Md. 103'e dayanır ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yıllık gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Önce brüt gelirden belgelenebilir gider ve indirimler düşülerek vergi matrahı bulunur. Sonra matraha 2026 artan oranlı tarife uygulanır. Örneğin 450.000 ₺ matrah için vergi, ilk dilimlerin tutarına eklenerek 84.000 ₺ olarak hesaplanır. Yıl içinde kesilen stopaj bu vergiden mahsup edilir.
2026 gelir vergisi dilimleri (ücret dışı) nedir?
Ücret dışı kazançlar için 2026 dilimleri: 190.000 ₺'ye kadar %15; 190.000-400.000 ₺ arası %20; 400.000-1.000.000 ₺ arası %27; 1.000.000-5.300.000 ₺ arası %35; 5.300.000 ₺ üzeri %40. Bu tarife serbest meslek, kira ve ticari kazanç beyanlarında uygulanır.
Beyanname ne zaman verilir ve vergi kaç taksitte ödenir?
Yıllık gelir vergisi beyannamesi izleyen yılın Mart ayında verilir. Tahakkuk eden vergi iki eşit taksitte ödenir: birinci taksit Mart, ikinci taksit Temmuz ayında ödenir.
Yıl içinde ödenen stopaj beyanda ne olur?
Yıl içinde kira veya serbest meslek ödemelerinden kesilen stopaj, yıllık beyanda hesaplanan vergiden mahsup edilir. Kesilen stopaj hesaplanan vergiden fazlaysa aradaki fark iade veya mahsup edilir.