Net-brüt maaş nedir ve nasıl hesaplanır?
Brüt maaş, işverenin bordroya yazdığı, kesintiler yapılmadan önceki tutardır. Net maaş ise tüm yasal kesintiler düşüldükten sonra çalışanın eline geçen tutardır. Aradaki fark; SGK işçi payı, işsizlik işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisinden oluşur. İş görüşmelerinde rakamların hangisini ifade ettiğini bilmek ve aylık bütçe yapmak için bu iki tutar arasındaki dönüşümü doğru kurmak gerekir.
Hesap şu sırayla ilerler: önce brütten SGK işçi payı (%14) ve işsizlik işçi payı (%1) kesilir. Geriye kalan tutar gelir vergisi matrahıdır. Bu matraha, yıl başından beri biriken kümülatif matrahla birlikte artan oranlı gelir vergisi dilimleri uygulanır. Ayrıca brüt üzerinden binde 7,59 damga vergisi hesaplanır. SGK ve işsizlik primi, prime esas kazancın üst sınırı (2026 için 297.270 ₺) ile sınırlıdır; brüt bu tavanı aşsa bile prim tavan üzerinden alınır.
Asgari ücret istisnası seçiliyse, asgari ücrete denk gelen gelir ve damga vergisi tutarları kesintiden düşülür ve net maaş yükselir. Bu hesaplayıcı her iki yönde de çalışır: "Brütten Nete" düğmesiyle brütün netini bulur; "Netten Brüte" düğmesiyle istenen nete ulaşan brütü ardışık yaklaşımla (iteratif) geri hesaplar.
Örnek hesaplama
50.000,00 ₺ brüt maaşın kesintileri (yıl başı, asgari ücret istisnalı)
SGK işçi payı = 50.000,00 × %14 = 7.000,00 ₺
İşsizlik işçi payı = 50.000,00 × %1 = 500,00 ₺
Gelir vergisi matrahı = 50.000,00 − 7.000,00 − 500,00 = 42.500,00 ₺
Bu matrah ilk dilimde olduğu için gelir vergisi = 42.500,00 × %15 = 6.375,00 ₺ (asgari ücret istisnası bu tutardan düşülür)
Damga vergisi = 50.000,00 × binde 7,59 = 379,50 ₺ (istisna düşülür)
Görüldüğü gibi gelir vergisi, kümülatif matrah büyüdükçe üst dilimlere geçer. Yıl sonuna doğru aynı brüt maaşın neti, daha yüksek vergi dilimine girildiği için düşer. Yukarıdaki hesaplayıcıda "Hesaplama Ayı" ve "Önceki Kümülatif Matrah" alanlarını doldurarak ay bazında doğru sonucu görebilirsiniz.
2026 gelir vergisi dilimleri (ücretliler)
| Matrah aralığı | Oran |
|---|---|
| 0 – 190.000 ₺ | %15 |
| 190.000 – 400.000 ₺ | %20 |
| 400.000 – 1.500.000 ₺ | %27 |
| 1.500.000 – 5.300.000 ₺ | %35 |
| 5.300.000 ₺ ve üzeri | %40 |
Dilimler kümülatif matraha göre uygulanır: yıl içinde biriken matrah bir üst sınırı aştığında, yalnızca aşan kısma daha yüksek oran uygulanır. Oranlar GVK Md. 103 kapsamında belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Brüt maaştan net maaş nasıl hesaplanır?
Brüt maaştan önce SGK işçi payı (%14) ve işsizlik işçi payı (%1) düşülür. Kalan tutar gelir vergisi matrahıdır; bu matraha kümülatif esasla gelir vergisi dilimleri uygulanır. Ayrıca brüt üzerinden binde 7,59 damga vergisi hesaplanır. Tüm kesintiler brütten çıkarıldığında net maaş bulunur.
Kümülatif vergi matrahı nedir ve neden maaşı etkiler?
Kümülatif matrah, yıl başından o aya kadar oluşan gelir vergisi matrahlarının toplamıdır. Gelir vergisi artan oranlı olduğu için yıl ilerledikçe matrah üst dilimlere geçer ve aynı brüt maaşta kesilen vergi artar. Bu nedenle aynı brüt ücretin neti yılın sonlarına doğru düşer.
Asgari ücret istisnası nedir?
2022 sonrası tüm çalışanlarda, asgari ücrete denk gelen kısmın gelir vergisi ve damga vergisi istisna tutulur. Bu hesaplayıcı asgari ücret istisnası seçiliyken, gelir ve damga vergisinden bu istisna tutarlarını düşerek net maaşı yükseltir.
SGK kesintisinin bir üst sınırı var mı?
Evet. SGK ve işsizlik primi, prime esas kazancın üst sınırı (2026 için 297.270 ₺) ile sınırlıdır. Brüt maaş bu tavanı aşsa bile SGK ve işsizlik kesintisi tavan üzerinden hesaplanır; tavanı aşan kısım için SGK primi alınmaz.