Stopaj nedir ve nasıl hesaplanır?
Stopaj, resmi adıyla gelir vergisi tevkifatı, bir ödemeyi yapan tarafın ödeme tutarı üzerinden vergiyi kaynağında kesip vergi dairesine yatırması esasına dayanır. Vergiyi ödeyen kişi değil, ödemeyi yapan taraf (kiracı, işveren, müteahhit gibi) keser ve beyan eder. Bu yöntem, verginin kazanç sahibinden beklemeden, ödeme anında tahsil edilmesini sağlar. Stopajın yasal dayanağı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesidir.
En sık karşılaşılan stopaj türleri kira ve serbest meslek ödemeleridir. Bu hesaplayıcı, konut ve işyeri kira ödemeleri ile serbest meslek ödemeleri için %20, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri için %5 oranını kullanır. Örneğin bir işyerini kiralayan şirket, kira bedelinden stopajı keser; mülk sahibine net tutarı öder ve kesilen stopajı muhtasar beyanname ile vergi dairesine bildirir.
Hesaplama iki yönde yapılabilir. Brütten nete: Net = Brüt × (1 − oran); kesilen stopaj ise Brüt × oran kadardır. Netten brüte: Sözleşmede ele geçecek net tutar kararlaştırıldıysa brütleştirme yapılır: Brüt = Net ÷ (1 − oran). Yukarıdaki "Brütten Nete" / "Netten Brüte" düğmesiyle yönü seçebilirsiniz.
Örnek hesaplama
10.000,00 ₺ brüt işyeri kirasında stopaj (%20)
Stopaj = 10.000,00 × 0,20 = 2.000,00 ₺
Net (ele geçen) = 10.000,00 − 2.000,00 = 8.000,00 ₺
Kiracı 8.000,00 ₺'yi mülk sahibine öder, 2.000,00 ₺'yi vergi dairesine yatırır.
8.000,00 ₺ net ödeme sözleşmesinde brütleştirme (%20)
Brüt = 8.000,00 ÷ (1 − 0,20) = 8.000,00 ÷ 0,80 = 10.000,00 ₺
Stopaj = 10.000,00 − 8.000,00 = 2.000,00 ₺
İşlem türüne göre stopaj oranları
| İşlem türü | Stopaj oranı |
|---|---|
| Konut kira ödemesi | %20 |
| İşyeri kira ödemesi | %20 |
| Serbest meslek ödemesi | %20 |
| Yıllara yaygın inşaat ve onarım | %5 |
Oranlar GVK Md. 94 ve ilgili Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir; özel durumlar için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) düzenlemelerini esas alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Stopaj nedir ve kim öder?
Stopaj (gelir vergisi tevkifatı), bir ödemeyi yapan tarafın, ödeme tutarı üzerinden vergiyi kaynağında kesip vergi dairesine yatırmasıdır. Örneğin işyeri kirasında kiracı, kira bedelinden stopajı keser ve beyan eder; mülk sahibine net tutarı öder. Yasal dayanak GVK Md. 94'tür.
Kira ve serbest meslek stopaj oranı nedir?
Bu hesaplayıcıda konut ve işyeri kira ödemeleri ile serbest meslek ödemeleri için %20 stopaj oranı, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri için %5 stopaj oranı kullanılır. Oranlar GVK Md. 94 ve ilgili Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir.
Brütten nete ve netten brüte stopaj nasıl hesaplanır?
Brütten nete: Net = Brüt × (1 − oran). Örneğin 10.000 ₺ brüt ve %20 oranda stopaj 2.000 ₺, net 8.000 ₺ olur. Netten brüte: Brüt = Net ÷ (1 − oran). Sözleşmede net tutar kararlaştırıldıysa brütleştirme için bu formül kullanılır.
Stopaj ile yıllık gelir vergisi beyanı ilişkisi nedir?
Yıl içinde kesilen stopaj, kazanç sahibinin yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir. Kesilen stopaj hesaplanan vergiden fazlaysa aradaki fark iade veya mahsup konusu olur.