Tapu harcı nedir ve nasıl hesaplanır?
Tapu harcı, gayrimenkulün mülkiyetinin alıcıya devredildiği tapu tescil işleminde, satış bedeli üzerinden alınan bir devlet harcıdır. Yasal dayanağı 492 sayılı Harçlar Kanunu'dur. Harç, bir defaya mahsus olarak satış sırasında ödenir ve tescil işleminin tamamlanabilmesi için yatırılması zorunludur.
Kanuna göre harç alıcı ve satıcı arasında eşit olarak paylaşılır: alıcı %2, satıcı %2, yani gayrimenkul değeri üzerinden toplam %4. Hesaplama doğrudan bir oran çarpımıdır; satış bedelini 0,02 ile çarptığınızda her bir tarafın payını, 0,04 ile çarptığınızda toplam harcı bulursunuz. Uygulamada taraflar harcın tamamını tek bir tarafa (çoğunlukla alıcıya) yükleyebilir; bu hesaplayıcıdaki seçim kutusu da bu üç durumu (alıcı+satıcı, sadece alıcı, sadece satıcı) hesaplar. Toplam oran her durumda %4 olarak kalır, yalnızca yük dağılımı değişir.
Harcın matrahı, beyan edilen gerçek satış bedelidir. Ancak bu bedel, belediyenin belirlediği emlak vergisi değerinden (rayiç bedel) düşük olamaz; düşük beyan edilirse aradaki fark için harç ve ceza tahakkuk edebilir. Tapu harcına ek olarak bir de döner sermaye (tapu hizmet) ücreti alınır; bu hesaplayıcıda yaklaşık 880 ₺ olarak kabul edilmiş ve genellikle alıcı tarafından ödenir. Satıcı KDV mükellefiyse işleme ayrıca KDV uygulanabilir.
Örnek hesaplama
3.000.000 ₺ satış bedelli bir konut (alıcı %2 + satıcı %2)
Alıcı harcı = 3.000.000 × %2 = 60.000,00 ₺
Satıcı harcı = 3.000.000 × %2 = 60.000,00 ₺
Toplam tapu harcı = 120.000,00 ₺
Döner sermaye (alıcı) = 880,00 ₺
Alıcı toplam maliyeti = 60.000 + 880 = 60.880,00 ₺
Tapu harcı dağılımı
| Kalem | Oran / Tutar | Kim Öder? |
|---|---|---|
| Alıcı tapu harcı | Satış bedelinin %2'si | Alıcı (kanuni) |
| Satıcı tapu harcı | Satış bedelinin %2'si | Satıcı (kanuni) |
| Toplam tapu harcı | Satış bedelinin %4'ü | Taraflar arası paylaşım |
| Döner sermaye ücreti | ~880 ₺ (sabit) | Genellikle alıcı |
Oranlar ve döner sermaye tutarı, hesaplayıcının kullandığı 2026 parametreleriyle birebir aynıdır. Matrah olarak emlak vergisi değerinin altında bir bedel beyan edilemez.
Sıkça Sorulan Sorular
Tapu harcı nasıl hesaplanır?
Tapu harcı, gayrimenkulün satış bedeli üzerinden hesaplanır. Alıcı %2, satıcı %2 olmak üzere toplam %4 oranında harç ödenir. Örneğin 3.000.000 ₺ satış bedelli bir konutta alıcı 60.000 ₺, satıcı 60.000 ₺, toplam 120.000 ₺ tapu harcı öder.
Tapu harcını alıcı mı satıcı mı öder?
492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre harç alıcı ve satıcı arasında %2 + %2 olarak eşit paylaşılır. Ancak uygulamada taraflar harcın tamamını tek tarafa (genellikle alıcıya) yükleyebilir. Bu hesaplayıcıda harcı kimin ödeyeceğini seçerek dağılımı görebilirsiniz; toplam oran her durumda %4'tür.
Tapu harcı hangi değer üzerinden hesaplanır?
Harç, beyan edilen gerçek satış bedeli üzerinden hesaplanır. Ancak beyan edilen bedel, belediyenin belirlediği emlak vergisi değerinden (rayiç bedel) düşük olamaz. Eksik beyan halinde aradaki fark için harç ve ceza tahakkuk ettirilebilir.
Tapu harcı dışında başka masraf var mı?
Evet. Tapu harcına ek olarak döner sermaye (tapu hizmet) ücreti ödenir; bu hesaplayıcıda yaklaşık 880 ₺ olarak alınmıştır ve genellikle alıcı tarafından ödenir. Ayrıca satıcı KDV mükellefiyse işleme KDV de eklenebilir.