Enflasyon ve paranın değer kaybı nasıl hesaplanır?
Enflasyon, fiyatların genel düzeyinin zaman içinde artmasıdır. Bunun doğrudan sonucu, paranın satın alma gücünün azalmasıdır: bugün belirli bir mal sepetini alabilen tutar, birkaç yıl sonra aynı sepeti alamaz. Bu hesaplayıcı bu kaybı iki farklı açıdan ölçer. "Para Değer Kaybı" modunda, bir tutarın enflasyon karşısında nominal olarak nasıl büyüdüğünü ve gerçek alım gücünün ne kadar eridiğini gösterir.
Kullanılan formüller şunlardır. Bir tutarın belirli bir enflasyon altında ulaşacağı nominal değer = P × (1 + e)ⁿ ile bulunur; burada P başlangıç tutarı, e yıllık enflasyon oranı (ondalık), n yıl sayısıdır. Aynı tutarın bugünkü parayla ifade edilen satın alma gücü = P / (1 + e)ⁿ'dir. Değer kaybı ise başlangıç tutarı ile satın alma gücü arasındaki farktır.
"Reel Getiri" modunda ise bir yatırımın enflasyondan arındırılmış gerçek kazancı hesaplanır. Yüksek enflasyon ortamında nominal getiri yanıltıcı olabilir; önemli olan enflasyonu aşıp aşmadığınızdır. Formül: Reel Getiri = ((1 + nominal) / (1 + enflasyon) − 1) × 100. Sonuç pozitifse yatırım enflasyonu yenmiş, satın alma gücünüz artmıştır; negatifse nominal kazanca rağmen gerçekte değer kaybetmişsinizdir.
Örnek hesaplama
100.000,00 ₺, yıllık %45 enflasyon, 5 yıl
Birikimli enflasyon çarpanı: (1 + 0,45)^5 = 6,41 (toplam %540,97 enflasyon).
Aynı sepeti almak için gereken nominal değer: 100.000 × 6,41 = 640.973,41 ₺
Bugünkü 100.000 ₺'nin 5 yıl sonraki satın alma gücü: 100.000 / 6,41 = 15.601,27 ₺
Yani değer kaybı: 100.000 − 15.601,27 = 84.398,73 ₺. Para nominal olarak aynı kalsa da alım gücünün büyük kısmı erir.
Reel getiri: %50 nominal getiri, %45 enflasyon
Reel Getiri = ((1 + 0,50) / (1 + 0,45) − 1) × 100 = %3,45.
Nominal olarak %50 kazanmış görünseniz de, enflasyon arındırıldığında gerçek kazancınız yalnızca %3,45'tir. Reel getiri pozitif olduğu için bu yatırım enflasyonu (az farkla) yenmiştir.
İki hesaplama modu
| Mod | Formül |
|---|---|
| Nominal değer | P × (1 + e)ⁿ |
| Satın alma gücü | P / (1 + e)ⁿ |
| Reel getiri | ((1 + nominal) / (1 + enflasyon) − 1) × 100 |
Sıkça Sorulan Sorular
Enflasyon paranın değerini nasıl düşürür?
Enflasyon, fiyatların genel düzeyinin artmasıdır; bu da aynı para ile daha az mal ve hizmet alabilmeniz anlamına gelir. Bir tutarın gelecekteki satın alma gücü, o tutarın birikimli enflasyon çarpanına bölünmesiyle bulunur: Satın Alma Gücü = Tutar / (1 + e)ⁿ.
Reel getiri nasıl hesaplanır?
Reel getiri, enflasyondan arındırılmış gerçek getiridir ve şu formülle bulunur: Reel Getiri = ((1 + nominal) / (1 + enflasyon) − 1) × 100. Örneğin %50 nominal getiri ve %45 enflasyonda reel getiri yaklaşık %3,45 olur.
Reel getirinin pozitif veya negatif olması ne demek?
Reel getiri pozitifse yatırımınız enflasyonu yenmiş, yani satın alma gücünüz artmıştır. Negatifse nominal olarak para kazanmış olsanız bile alım gücünüz azalmış, gerçekte değer kaybetmişsinizdir.
Nominal getiri ile reel getiri arasındaki fark nedir?
Nominal getiri, yatırımınızın enflasyon dikkate alınmadan gösterdiği yüzdesel kazançtır. Reel getiri ise bu kazançtan enflasyonun etkisi çıkarıldıktan sonra kalan gerçek kazançtır. Yüksek enflasyon ortamında yüksek nominal getiri bile düşük, hatta negatif reel getiriye karşılık gelebilir.