Yıllık ücretli izin nedir ve nasıl hesaplanır?
Yıllık ücretli izin, aynı işyerinde en az bir yıl çalışmış işçinin her yıl dinlenmek üzere kullandığı, bu süre boyunca ücretinin işveren tarafından ödendiği anayasal bir haktır. İzne hak kazanmanın tek şartı, deneme süresi de dahil olmak üzere işyerinde en az bir tam yıl çalışmış olmaktır. Bir yılını doldurmayan işçi yıllık izin kullanamaz.
İzin gün sayısı, işçinin kıdem süresine göre kademeli olarak artar. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesine göre süreler iş günü olarak şu şekilde belirlenir:
- 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) kıdem → 14 iş günü
- 5 yıldan fazla 15 yıldan az kıdem → 20 iş günü
- 15 yıl ve daha fazla kıdem → 26 iş günü
Yaşa bağlı özel bir kural daha vardır: 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere, kıdemleri ne olursa olsun en az 20 iş günü izin verilir. Bu nedenle 50 yaşını geçmiş ve henüz 5 yılını doldurmamış bir işçinin izni 14 değil, 20 güne yükselir. İzin günleri iş günü olarak sayıldığından, izne denk gelen hafta tatili ve resmi tatiller izinden düşülmez; ancak Cumartesi iş günü kabul edilir.
Örnek hesaplama
8 yıllık kıdem, 35 yaşında işçi
Kıdem 5-15 yıl aralığında olduğundan izin hakkı 20 iş günüdür.
Brüt günlük ücret 1.500,00 ₺ ise, kullanılmayıp ücrete dönüşen iznin brüt karşılığı:
20 × 1.500,00 = 30.000,00 ₺
3 yıllık kıdem, 52 yaşında işçi
Kıdem normalde 14 günlük kademeye girer; ancak 50 yaş üstü kuralı devreye girer ve izin 20 iş gününe yükselir.
Brüt günlük ücret 1.500,00 ₺ için izin ücreti: 20 × 1.500,00 = 30.000,00 ₺
Kıdeme göre izin tablosu
| Kıdem süresi | Yıllık izin |
|---|---|
| 1 - 5 yıl arası | 14 iş günü |
| 5 - 15 yıl arası | 20 iş günü |
| 15 yıl ve üzeri | 26 iş günü |
| 18 yaş altı / 50 yaş üstü | Minimum 20 iş günü |
Yer altı işlerinde çalışan işçiler için yukarıdaki süreler 4'er gün artırılır. Toplu iş sözleşmeleriyle de süreler işçi lehine yükseltilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yıllık izin gün sayısı neye göre belirlenir?
İşçinin aynı işyerindeki kıdem süresine göre belirlenir: 1 yıldan 5 yıla kadar (5 dahil) 14 iş günü, 5 yıldan fazla 15 yıldan az 20 iş günü, 15 yıl ve daha fazla 26 iş günü. 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere kıdemlerinden bağımsız olarak en az 20 iş günü izin verilir.
Yıllık izne hak kazanmak için ne kadar çalışmak gerekir?
İşçinin yıllık ücretli izne hak kazanması için işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bir yılını doldurmayan işçi yıllık izne hak kazanmaz.
Cumartesi ve resmi tatiller izin süresinden düşülür mü?
Yıllık izin süreleri iş günü olarak hesaplanır. İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Cumartesi günü iş günü kabul edildiğinden, çalışılmasa dahi izinden düşülür (toplu iş sözleşmesinde aksi belirlenmedikçe).
Kullanılmayan yıllık izin ne olur?
İş sözleşmesi devam ederken kullanılmayan izinler ücrete dönüştürülemez; izin kural olarak kullandırılır. Ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin günlerinin ücreti son brüt ücret üzerinden işçiye ödenir.